De vraag die we het vaakst krijgen als het over AI gaat, is niet welk model het slimst is. Het is: waar gaat onze data naartoe? Dat is een goede vraag. Wie klantgegevens, dossiers of bedrijfsgeheimen in een taalmodel stopt, wil weten waar die terechtkomen en wie ze kan inzien.
Het goede nieuws is dat je voor bijna elke toepassing een route kunt kiezen waarbij je data in Europa blijft. Het minder goede nieuws is dat die routes van elkaar verschillen, en dat de marketing van aanbieders het niet altijd duidelijker maakt.
Twee vragen die vaak door elkaar lopen
De eerste vraag is waar je data verwerkt en opgeslagen wordt. Dat heet dataresidentie. Staat de server in Frankfurt, Parijs of Amsterdam, dan is die vraag beantwoord.
De tweede vraag is wie er juridisch bij kan. Een Amerikaans bedrijf valt onder Amerikaanse wetgeving, zoals de CLOUD Act, ook als de servers in Europa staan. De grote cloudpartijen hebben daar maatregelen voor genomen. Microsoft heeft een EU Data Boundary, en AWS heeft sinds januari 2026 een aparte European Sovereign Cloud in Duitsland, beheerd door personeel in de EU. Dat verkleint het risico, maar juristen verschillen van mening over de vraag of het de tweede vraag helemaal oplost.
Voor veel toepassingen is een Europese regio met goede afspraken ruim voldoende. Voor sommige, bijvoorbeeld met medische gegevens of vertrouwelijke overheidsinformatie, wil je verder gaan. Dat bepaal je per toepassing, niet voor de hele organisatie tegelijk.
En dan is er nog de AVG. Welke route je ook kiest: sluit een verwerkersovereenkomst, controleer dat je data niet gebruikt wordt om modellen te trainen en doe een DPIA als je met gevoelige persoonsgegevens werkt.
De opties op een rij
| Route | Wat je krijgt | Let op |
|---|---|---|
| Azure OpenAI in Microsoft Foundry, EU-datazone | De modellen van OpenAI via Microsoft. Met een Data Zone-deployment worden vragen en antwoorden alleen binnen EU-lidstaten verwerkt, tegen dezelfde prijs als de wereldwijde variant. | De zone is de hele EU, niet één land. Niet elk model en niet elke functie is in de EU-zone beschikbaar. Claude via Foundry bood deze zomer nog geen Europese dataresidentie. |
| AWS Bedrock in Europese regio's | Onder meer Claude, Llama en Mistral in regio's als Frankfurt, Ierland, Parijs en Stockholm. Voor wie verder wil: de AWS European Sovereign Cloud in Brandenburg, met open modellen via Bedrock. | Kies bewust een Europese regio of een Europees inferentieprofiel. In de Sovereign Cloud is het aanbod aan modellen kleiner. |
| Google Vertex AI in Europese regio's | Gemini en ook Claude, in Europese regio's. Google heeft onder meer een datacenterregio in de Eemshaven. | Controleer per model of het in de gekozen regio draait. Ook hier geldt Amerikaanse jurisdictie. |
| OpenAI rechtstreeks, met Europese dataresidentie | Voor de API en ChatGPT Enterprise kun je kiezen voor verwerking in Europa. | Handig als je al met OpenAI werkt. Het blijft een Amerikaanse aanbieder. |
| Mistral | Een Europese aanbieder uit Parijs. Verwerking vindt standaard in de EU plaats, en een deel van de modellen is ook als open model beschikbaar. | Sterk in veel taken, maar test voor jouw toepassing of de kwaliteit volstaat. Stel je strengere eisen dan de EU als geheel, leg dat dan contractueel vast. |
| Open modellen zelf draaien | Modellen met open gewichten, van onder andere Mistral en Meta, op een Europese cloud of in een eigen datacenter. Je data verlaat je eigen omgeving niet. | Maximale controle, maar jij bent verantwoordelijk voor servers, updates en prestaties. Voor de zwaarste taken zijn de grootste gesloten modellen vaak nog beter. |
Hoe je kiest
Begin niet bij het model, maar bij de data. Deel je toepassingen in op wat erin gaat.
- Openbare of niet-gevoelige informatie. Denk aan het schrijven van teksten voor je website of het samenvatten van openbare documenten. Hier is bijna elke route prima.
- Persoonsgegevens en klantdata. Kies een Europese regio of datazone, met een verwerkersovereenkomst en zonder training op je data.
- Bijzondere persoonsgegevens en bedrijfsgeheimen. Denk aan gezondheidsgegevens of vertrouwelijke strategie. Overweeg een Europese aanbieder of een open model in je eigen omgeving.
Kijk daarna per taak hoeveel kwaliteit je echt nodig hebt. Voor complexe redeneringen of het schrijven van code zijn de grootste modellen vaak het best. Voor classificeren, samenvatten of gegevens uit documenten halen volstaat een kleiner model vaak prima. Dat is goedkoper en sneller, en het maakt een Europese of zelf gehoste route realistischer.
Bouw zo dat je kunt wisselen
De markt verandert snel. Het model dat vandaag het beste is, is dat over een halfjaar misschien niet meer. En een aanbieder die nu nog geen Europese optie heeft, kan die volgend jaar wel hebben. Daarom bouwen we AI-functies altijd met een eigen tussenlaag.
Die tussenlaag doet een paar dingen. Hij bepaalt per taak welk model en welke regio gebruikt wordt, zodat je dat kunt wijzigen zonder de rest van de applicatie aan te passen. Hij haalt gevoelige gegevens weg voordat een vraag de deur uitgaat, als dat kan. En hij logt wat er gebeurt, zonder de gevoelige inhoud zelf op te slaan. Zo houd je grip, en zit je niet vast aan één aanbieder.
Het model dat vandaag het beste is, is dat over een halfjaar misschien niet meer. Bouw zo dat je kunt wisselen.
Een voorbeeld
Stel, je hebt een klantportaal en je wilt binnenkomende vragen automatisch samenvatten en doorzetten naar de juiste afdeling. In die vragen staan namen, adressen en soms gevoelige details.
Een verstandige route is dan: persoonsgegevens eruit halen voordat de vraag naar het model gaat, een model gebruiken dat binnen de EU verwerkt, bijvoorbeeld via Mistral of een Europese datazone bij Azure, en alleen de samenvatting en de gekozen afdeling opslaan. Werkt het goed, dan kun je later nog altijd kijken of een open model in je eigen omgeving hetzelfde kan, tegen lagere kosten.
Waar Tactyx bij helpt
Twijfel je welke route bij jouw toepassing past? Begin met één toepassing als prototype. In een week heb je een werkende versie die binnen Europa draait, en weet je wat het kost en hoe goed het werkt.